Poszerzona wersja inauguracyjnego wykładu wygłoszonego przez Foucaulta z okazji objęcia przezeń katedry w College de France w Paryżu. Stał się on okazją do wyłożenia zasad metody strukturalistycznej. O ile dotychczasowe badania nauk humanistycznych opierały się, zdaniem autora, na kategoriach twórczości, spójności dyskursu, jego oryginalności i interpretacji jego znaczeń, o tyle strukturalizm jest projektem badań posługujących się pojęciami dyskursu jako zdarzenia, serii dyskursywnych, regularności ich występowania i warunków ich formułowania. Zarysowany horyzont tematów, którym Foucault zamierzał poświęcić swe badania, ujawnia zarazem pasję, z jaką łączył on metodę strukturalistyczną z tropieniem wszelkich form wykluczania i cenzury w przestrzeni społecznej.