Książka jest wynikiem fascynacji Marii Janion twórczością Güntera Grassa. Znawczyni i badaczka duszy romantycznej i polskiej mentalności od lat czyta i komentuje dzieło urodzonego w Gdańsku niemieckiego pisarza. Czasem też wchodzi z nim w dialog bezpośredni. Przygotowana przez nią książka rozpoczyna się od zapisu rozmowy z Grassem, która odbyła się podczas jednego z jej uniwersyteckich seminariów w 1981 roku w Gdańsku. Po niej następują trzy eseje Janion: Kim jest Oskar?, Obraz polskości u Grassa, Mężczyzna, kobieta i dzieje. Część druga książki została złożona z zebranych przez autorkę wypowiedzi przyjaciół, uczniów i współpracowników. Znalazły się tam między innymi szkice Marii Żmigrodzkiej, Małgorzaty Baranowskiej, Stefana Chwina, Wacława Maksymowicza, Aleksandra Nawareckiego, Bożeny Mądrej-Shallcross, Sławomira Błauta, Zbigniewa Światłowskiego i Leszka Szarugi. Książka zawiera ponadto zwięzłe kalendarium życia i twórczości pisarza.