• Issuu

Lipiec 2021

Publikowane pośmiertnie listy pisarzy niemal zawsze są lekturą fascynującą, ponieważ ukazują twórców z innej, bardziej ludzkiej perspektywy, stanowią także ważną, bo spisywaną na bieżąco, relację niezwykłych świadków epoki. Do rąk polskiego czytelnika trafia niesamowity dokument – seria listów pisanych w latach 1945–1959 przez dwóch wybitnych intelektualistów: Alberta Camusa i Nicolę Chiaromontego. Z jednej strony mamy do czynienia z epistolarną historią przyjaźni, z drugiej zaś – z unikalną diagnozą stawianą powojennemu światu. Dowiadujemy się, w jak dużym stopniu pisarze żyli problemami, skażonego dwiema wielkimi wojnami XX wieku.

więcej >>

Korespondencja 1945–1959 — Magdalena Śniedziewska, recenzja pt. Wolność, przyjaźń i morze, Nowy Napis, 07.2021

Jest rzeczą zaskakującą, że Polska nie wydała ani na polu teologicznym, ani literackim własnego, nadwiślańskiego portretu Jezusa. Jakby Polska tak silnie przesiąknięta chrześcijaństwem i Kościołem, nie posiadała języka do wypowiedzenia własnego doświadczenia. Być może nie zostaliśmy aż tak silnie dotknięci kulturowo, a języka nie wykształciliśmy, bo wielkie tematy religijne raczej powtarzamy niż konstruujemy – ale to oczywiście temat do osobnych rozważań. Sytuacja właśnie uległa zmianie. Jest rok 2021, a w Polsce podtapianej przez kolejne fale koronawirusa pojawia się on, król niekoronowany, Jezus Niechrystus.

więcej >>

Jezus Niechrystus — Marcin Cielecki, recenzja pt. Niekoronowany król życia, Nowy Napis, 07.2021

Recenzowana pozycja to książka, która jest raczej kopalnią kontekstów, przestrzenią do odkrywania tego, co w danym momencie nas interesuje, czasem kierująca nas w stronę, której zupełnie się nie spodziewaliśmy. Należy do niej po prostu wracać w razie (raczej naukowej) potrzeby. Dlatego pozwolę sobie omówić tylko dwa momenty lektury, które wywarły na mnie największe wrażenie. Resztę warto odkryć samemu.

więcej >>

Bruno Schulz w oczach współczesnych. Antologia tekstów krytycznych i publicystycznych lat 1920-1939 — Dariusz Żółtowski, Kwartalnik Kulturalny Nowy Napis, 07.2021


Czerwiec 2021

Gdańskie wydawnictwo słowo/obraz terytoria wydawało i wydaje literaturę  pod różnymi względami  ekskluzywną.

Recenzja obejmuje też inną książkę z serii 10/17 Tajemnice konfesjonału.

więcej >>

Nimfomania, czyli Traktat o szale macicznym — Dziennik Trybuna, 06/2021

Pierwszą książkę, którą, zainspirowany Alexis, chcę państwu dzisiaj polecić, jest ta napisana przez Łukasza Bugajskiego i wydana przez słowo/obraz terytoria pod tytułem „Planty, promenady, ringi". Traktuje ona o śródmiejskich założeniach pierścieniowych czterech polskich miast: Gdańska, Krakowa, Wrocławia i Poznania. W tym pięknie wydanym i ilustrowanym tomie znajdziemy fascynującą opowieść (z planami i zdjęciami) o niemieckiej przebudowie Poznania, która rozpoczęła się zaraz po drugim rozbiorze Polski, kiedy to Poznań zamienił się w Posen.

więcej >>

Planty, promenady, ringi. Śródmiejskie założenia pierścieniowe Gdańska, Poznania, Wrocławia i Krakowa –  Mike Urbaniak, Gazeta Wyborcza, 06.2021

Eseje zebrane w tomie Róża losu to zupełnie inna sprawa. Są to przemyślane, nieprzypadkowe wypowiedzi pisarza, dla którego europejski i hellenistyczny kontekst kulturowy miał pierwszorzędne znaczenie i który postrzegał własną twórczość jako godzenie indywidualnego daru poetyckiego z odziedziczoną, stale jednak rewidowaną tradycją literacką. Bzinkowski, który na potrzeby polskiego wydania dokonał wyboru z oficjalnej trzytomowej edycji pism krytycznych Seferisa, przygotował książkę bardzo starannie. 

więcej >>

Róża losu. Eseje wybrane — recenzja Jacka Gutorowa, pt. Prosty światPrzegląd Polityczny, 06.2021

Polecam książkę „Jezus Niechrystus”, bowiem stanowi ona cenny wkład do unikanej publicznie dyskusji dotyczącej statusu jednej z najważniejszych – jeśli nie najistotniejszej – postaci w duchowo-moralnej genealogii Europy. Zarzuty dotyczące rzekomej nieoryginalności uznaję w znacznej części za małostkowe, bowiem na prace Augustyniaka trzeba patrzeć przez filtr polskiego katolicyzmu i osobistego zmagania się autora z naszą rodzimą formą chrześcijaństwa. Jej niewzruszeni obrońcy podobne próby remitologizacji Jezusa dotychczas zbywali najczęściej jako „zagraniczne fanaberie”, którym nie warto poświęcać czasu i uwagi. Póki co Augustyniakowy „Jezus Niechrystus” pozostaje świadectwem, iż pewna forma naiwnych pseudodyskusji uwięzionych w społecznych bańkach powinna odejść do lamusa. Tylko przerwanie hegemonii oderwanego od życia nabożnego monologu możemy uznawać za obopólnie ożywcze – w tym się z Augustyniakiem zgadzam całkowicie. To z pewnością pozostanie korzyścią dla nas wszystkich. Amen.

więcej >>

Jezus Niechrystus  — recenzja Michała Kazimierczuka, ArtPapier, 06.2021

Książka Łukasza Bugalskiego „Planty, promenady, ringi” traktuje o historii, można ją jednak uznać także za ciekawy przyczynek do debaty nad przestrzeniami publicznymi w mieście. Okazuje się, że już dawno temu nie traktowano ich jako dodatku czy dzieła przypadku, ale integralną część miejskiej urbanistyki. — czytamy we wstępie recenzji autorstwa Anny Cymer.

więcej >>

Planty, promenady, ringi. Śródmiejskie założenia pierścieniowe Gdańska, Poznania, Wrocławia i Krakowa — Anna Cymer, Architektura & Biznes, 06.2021

Maj 2021

Odważna, buńczuczna i bezkompromisowa – tak można byłoby określić Marię Jaremę, rzeźbiarkę, malarkę i scenografkę. W podcaście rozmawiamy o tej wyjątkowej artystce z Agnieszką Daukszą, redaktor merytoryczną książki „Maria Jarema: wymyślić sztukę na nowo”. Tom zawiera niepublikowane dotąd teksty Jaremianki i eseje o jej twórczości. (…)  

W podcaście przybliżamy postać Marii Jaremy. Artystka bez wątpienia wyprzedzała swoje czasy uważając, że tylko sztuka abstrakcyjna jest w stanie w pełni oddziaływać na odbiorców. Była krytyczką (soc)realizmu i wszelkiego rodzaju sztuki przedstawiającej. Jednocześnie nie bała się mówić, co myśli. Zasłynęła z przekonania, że odwiedzający galerię sztuki nie powinni się w niej dobrze bawić, tylko przeżyć doświadczenie estetyczne. 

więcej >>

Maria Jarema: wymyślić sztukę na nowo — Audycje Kulturalne, rozmowę z A.Daukszą prowadziła Katarzyna Oklińska, 05.2021

Piotr Augustyniak opowiada o postaci jaką według jego książki i poszukiwań był Jezus Niechrystus. Bez obaw jednak, w naszej rozmowie odnajdą się moim zdaniem i osoby wierzące i niewierzące, choć pewnie część spośród Was nie przyjmie niektórych tez Piotra. Kim był Jezus? Które fragmenty ewangelii mogą sugerować jego faktyczne słowa? Co wspólnego z Jezusem mają pojęcia: chronos, kairos i aion? Zapraszam na bardzo ciekawą rozmowę o Jezusie, wierze, kościele, religii i szukaniu Boga.

więcej >>

Jezus Niechrystus  — rozmowa z Karolem Paciorkiem, Imponderabilia, 05.2021

Rozdział trzeci ujawnia w pełni to, co czytelnik zauważa od pierwszych stron książki, czyli niebywałą dbałość autora o słowa, i to dbałość rozumianą nie tylko jako uwagę przykładaną do wyboru właściwych środków przekazu, ale autentyczną troskę o znaczenia. W rozdziale tym centralne dla rozważań słowo uchodźca oraz inne słowa bliskoznaczne i tkane przez nie siatki znaczeń zostają obejrzane niemalże pod mikroskopem. To zatrzymanie się i pochylenie nad słowami, drzemiącymi w nich znaczeniami rozpoczyna się od samego uchodźcy.

więcej >>

Tratwa Odysa. Esej o uchodźcach — Magdalena Malinowska, „Opowieść o domu, gościnności, uchodźcach i nas samych”, ArtPapier.pl, 05.2021

Kwiecień 2021

Okalają centra miast, określają ich strukturę urbanistyczną i wpływają na codzienne życie mieszkańców. Planty, promenady i ringi – które autor nazywa ogólnie założeniami pierścieniowymi – są charakterystyczne dla wielu polskich miast. O nich, a także o koncepcji miasta 15-minutowego oraz kopenhagizacji opowiada na antenie Radio Gdańsk. Audycję prowadzi Iwona Demska.

więcej >>

„Jezus Niechrystus” nie jest swobodnym strumieniem świadomości, lecz uporządkowanym wykładem, który ma za zadanie przekonać czytelnika do opinii autora. Wykorzystuje w nim źródła z historii kultury europejskiej. Od literatury patrystycznej, przez filozofię średniowieczną, literaturę nowożytną, aż po Nietschego i Heideggera – pisze Juliusz Gałkowski w recenzji książki „Jezus Niechrystus” autorstwa Piotra Augustaniaka, wydanej dzięki staraniom wydawnictwa słowo/obraz terytoria.

więcej >>

Jezus Niechrystus — Juliusz Gałkowski, Teologia Polityczna, 04.2021

— „Wiersze znad palety” Anety Grodeckiej to znakomita lektura na długie wieczory. Jest wspaniale zilustrowana reprodukcjami obrazów polskich artystów XIX i XX wieku, którzy oprócz malarstwa zajmowali się też literaturą. A nie wszyscy wiedzą, że Jerzy Tchórzewski, Kazimierz Mikulski czy Jacek Malczewski pisali wiersze — mówił w Dwójce pisarz Marek Sołtysik.
Zapraszamy do słuchania! 

więcej >>

Wiersze znad palety. Twórczość poetycka artystów polskich XIX i XX wieku — audycja „Literackie witaminy”, Drugi Program Polskiego Radia, 04.2021

„Między nami zwierzętami” Augustyniak to medytacja nad szczególną wspólnotą ludzi i zwierząt, istot niesionych przez jeden strumień życia, lecz tak różnie się w nim lokujących. Także o niesprawiedliwości, jaką fundujemy sobie wzajemnie, gwałcąc zasady owej wspólnoty.

1. „Między nami” to fraza szczególna. Zakłada rodzaj bliskości i zażyłości, którym patronuje zaufanie. Gdy mówię komuś coś „tylko między nami”, zastrzegam, że mówię to tylko jej lub jemu i chcę, by tak pozostało. Niekiedy to „między nami” może brzmieć niemal konspiracyjnie, jakby wiązała mnie z nią lub z nim jakaś tajemnica. Tak czy inaczej, coś, co „między nami”, musi być czymś ważnym, co zostaje powierzone naszej trosce i uwadze. Ale chodzi także jeszcze o coś innego, mianowicie o to, co między nami, a zatem o to, co nas łączy, co sprawia, że tworzymy - a przynajmniej zakładamy, że tworzymy - jakąś spójną całość. Gdyby między nami nic nie było, nie moglibyśmy sobie powierzyć niczego ważnego, bowiem każde z nas pozostawałoby, niczym monada, w swoim zamkniętym świecie.

więcej >> 

Między nami zwierzętami — Prof. Tadeusz Sławek, Gazeta Wyborcza, 04.2021

Jeszcze do niedawna: na tle biblioteki, z papierosem, poważnym, a nawet pochmurnym wyrazem twarzy. Tak pokazywali się pisarze i pisarki, reprezentując nie tylko siebie, ale i pewne wartości, takie jak intelekt (biblioteka), lekceważenie zdrowia i mieszczańskich ideałów (papieros) oraz zaangażowanie w najboleśniejsze dramaty egzystencji (powaga). Portret pisarza to nie tyle twarz zatrzymana na zdjęciu, ile tożsamość stworzona, by dopełnić dzieła, by wykreować jak najpełniejszy obraz, w którym osobowość autora i treść książki współgrałyby ze sobą harmonijnie. Taka rozpoznawalność zamienia się jednak łatwo w mit, z którego niejednokrotnie trudno się autorowi wyzwolić. I właśnie ten mit stanowi nośnik wiecznej sławy. Współcześnie, zwłaszcza w popularnych mediach, autorzy wydają się przede wszystkim sympatyczni i zwyczajni. Pisarzy raczej oswaja się, niż podkreśla ich inność, nie wypada się już ekscytować aktem twórczym jako czymś niezwykłym, tajemniczym, wymagającym. Pewnie nie byłoby w tym nic interesującego, gdyby wizerunki pisarzy nie świadczyły także o tym, jaki mamy stosunek do samej literatury.

więcej >>

 Ikonografia autora – Aldona Kopkiewicz, Miesięcznik Znak, 04.2021  

„I jeszcze dodajmy do tego kwestię patosu. Jarema przekonuje, że jednym z podstawowych polskich problemów jest brak humoru, dystansu do samych siebie, za to dominuje patos, zobowiązanie do śmiertelnej powagi i pompatycznych form. Zamiast potrzeby poznania tego, co odmienne, pojawia się odgórne zobowiązanie do szanowania różnych ludzi, obiektów i wartości. Ale to nie może być żywe odczucie, jeśli nie wynika ze zrozumienia. Puste formuły nie wytwarzają żadnych autentycznych relacji, zamiast tego jest obojętność, opór albo wręcz wrogość.

Jarema uznawała, że artyści tak powinni projektować doświadczenie ze sztuką, by ona uczyła otwartości, otwierała na przepływy, na reakcje wobec odmienności i powodowała, że stajemy się elastyczni w różnych relacjach. Sztuka jako remedium na nieustający ścisk dupy – i taki argument niegdyś padł w korespondencji Jaremianki.” — mówi Agnieszka Dauksza.

więcej >>

Maria Jarema: wymyślić sztukę na nowo — rozmawiał Mike Urbaniak, Gazeta.pl, 04.2021

Augustyniak śledzi Ewangelie, rozkłada ją na warstwy i widzi to co podane na tacy, że Królestwo Boga jest w każdym, czy się nawrócił, czy nie, czy grzeszy, czy jest prawy, czy żyje wstrzemięźliwie, czy oddaje się rozpuście, czy kłamie, czy mówi prawdę, czy chodzi do kościoła, czy jest antyklerykałem i ateistą, czy głosuje na prawicę, czy na lewicę. Żeby mieć dostęp do Królestwa, nie potrzebujemy ani księdza, ani rabina. Dlatego można powiedzieć, że Jezus dziś podważa chrześcijaństwo, tak samo jak dwa tysiące lat temu judaizm.

więcej >>

Jezus Niechrystus — Jacek Górecki, ElleMan, 04.2021


7 kwietnia w programie „Godzina bez fikcji” odbyła się rozmowa o architekturze i nie tylko. Czego możemy nauczyć się z historii planowania miast po to, by żyło nam się w przyszłości lepiej? Na te i inne pytania odpowiedzi szukał Wojtek Szot. Jego gościem był Łukasz Bugalski, autor książki „Planty, promenady, ringi. Śródmiejskie założenia pierścieniowe Gdańska, Poznania, Wrocławia i Krakowa” .

więcej >>

Planty, promenady, ringi. Śródmiejskie założenia pierścieniowe Gdańska, Poznania, Wrocławia i Krakowa – Wojtek Szot, Reset Obywatelski, 04.2021

Marzec 2021

Program emitowany na antenie TVP Kultura prezentuje przegląd najważniejszych wydarzeń kulturalnych. Podróż po wystawach, kinach, teatrach, a także rozmowy i opinie czołowych postaci ze świata kultury. Dziennikarka Anna Jankowska, mówi o tym, czego po wydanej przez nas książce może spodziewać się Czytelnik. (7:48)

więcej >>

Róża losu. Eseje wybrane – Anna Jankowska, program „Informacje kulturalne”, 03.2021